اکسید منیزیم دام (Magnesium Oxide – MgO) چیست؟

اکسید منیزیم دام یکی از مهم‌ترین منابع تأمین منیزیم در جیره دام و طیور است که به‌عنوان یک بافر معدنی آهسته‌رهش نقش کلیدی در حفظ تعادل اسیدیته شکمبه ایفا می‌کند. منیزیم جزو عناصر ماکرو بوده و در صدها واکنش آنزیمی، انتقال عصبی، متابولیسم انرژی و سلامت عضلات دام نقش حیاتی دارد.

چرا منیزیم دام اهمیت حیاتی دارد؟

• مشارکت مستقیم در متابولیسم کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها

• پیشگیری از کتوز، تب شیر و کزاز علفی

• افزایش راندمان استفاده از خوراک

• پایداری عملکرد گاوهای پرتولید در جیره‌های پرکنسانتره

در سیستم‌های پرورش صنعتی، تغییر جیره از علوفه به غلات باعث افزایش خطر اسیدوز شکمبه‌ای شده که استفاده از اکسید منیزیم دامی را ضروری می‌کند.

کمبود منیزیم و کزاز علفی در دام

علوفه‌های تازه بهاره، به‌ویژه گراس‌ها، منیزیم پایینی دارند. دام‌های چراکننده در این شرایط مستعد:

• کزاز علفی (Grass Tetany)

• کاهش اشتها

• افت تولید شیر

• اسپاسم عضلانی و تلفات ناگهانی

استفاده از منیزیم دام با منبع اکسید منیزیم خلوص بالا بهترین راهکار پیشگیری است.

خواص بافری اکسید منیزیم دام (MgO)

اکسید منیزیم به دلیل:

• نداشتن pKa مشخص

• حلالیت کنترل‌شده در آب

• آزادسازی تدریجی در شکمبه

به‌عنوان یک بافر آهسته‌رهش مؤثر عمل کرده و برخلاف جوش شیرین، باعث نوسان شدید pH نمی‌شود.

اکسید منیزیم دام (MgO) به عنوان یکی از عناصر پرنیاز مورد استفاده در جیره دام و طیور از جمله عناصری است که نقش پر رنگی در  اکثر واکنش های بدن دام ایفا  میکند. از طرفی با صنعتی شدن پرورش و تغییر جیره های حاوی علوفه بیشتر به جیره ای دارای غلات و کربوهیدرات بالاتر لزوم استفاده از ترکیباتی که بتواند شرایط نرمال شکمبه را از لحاظ اسیدیته ثابت نگه دارد لازم و ضروری است. اکسید منیزیم ( Magnesium Oxide ) به لحاظ ظاهری و ساختاری پودر سفید رنگ با قابلیت انتقال حرارت بالا می‌‌‌باشد. این ماده با ویژگی‌ها و خصوصیات منحصر به فرد خود، به یکی از مواد اساسی در صنایع مختلف تبدیل شده است. پودر میکرونیزه اکسید منیزیم نه تنها به عنوان یک ماده معدنی با اهمیت در تولید سرامیک‌ها و مصارف صنعتی مشابه به کار می‌رود، بلکه در صنایع پزشکی، آرایشی و بهداشتی، صنعت غذایی، کشاورزی و دامپروری و تکنولوژی‌های نوین نانو نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. علوفه های تازه و سبز که در فصل بهار رشد میکند و اختصاصا گراس ها به لحاظ منیزیم فقیر می باشند و به همین دلیل دام های چراکننده در مراتع،  در اثر مصرف آن دچار عوارض مختلفی از جمله: عارضه کزاز علفی و کمبود منیزیم میگردند. منیزیم به‌عنوان یکی از عناصر ماکرو، نقش حیاتی در متابولیسم انرژی، عملکرد عضلات، انتقال پیام‌های عصبی و سلامت سیستم ایمنی دام دارد. به‌ویژه **منیزیم گاو** در گاوهای شیری پرتولید اهمیت دوچندانی دارد، زیرا کمبود آن می‌تواند منجر به افت مصرف خوراک، کاهش تولید شیر، کاهش درصد چربی شیر و بروز عوارضی مانند کزاز علفی و تب شیر شود. اکسید منیزیم یکی از این ترکیبات است که به دلیل خواص بافری آن و از آنجایی­که pka برای اکسید منیزیم تعریف نگردیده و حلالیت نسبی در آب ندارد، فاکتور خنثی کننده­ ی آهسته رهش در شکمبه به­‌شمار می­رود. با وجود تمام این­ ها، تحقیقات گسترده ای از اثر داشتن اکسید منیزیم بر افزایش pH شکمبه و درصد چربی شیر حکایت دارد . در جیره ­های دارای سیلاژ ذرت و جیره­ های بر پایه علوفه مرتعی، چنانچه اکسید منیزیم حدود 0/4 الی 0/8 درصد بر حسب ماده ­ی خشک باشد موجب بالا رفتن تولید شیر و چربی شیر می­گردد. جهت استفاده از این ماده در جیره غذایی دام می‌‌‌بایست اطلاعات کافی در مورد اثرات و خواص آن همچون نرخ واکنش پذیری، اثر اندازه ذرات آن بر متابولیسم مواد معدنی و اثر آن بر شرایط اسیدیته، وجود داشته باشد. گنجایش مصرف اسید به ­وسیله­ ی اکسید منیزیم در بازه ­ی حدودی 41/4 الی 49 میلی اکی­ والان در طول روز است که به طرز چشمگیری فراتر از دیگر بافرها و عوامل خنثی کننده­ای مانند بیکربنات سدیم است (گنجایش مصرف اسید بیکربنات سدیم 11/9 میلی ­اکی­ والان در طول روز است)  حلالیت ترکیب اکسید منیزیم در آب متفاوت بوده و به میزان اندازه­ ی ذرات اکسید منیزیم تولید شده بستگی دارد.

منیزمکس چیتیکا

منیزمکس چیتیکا  یک ترکیب قلیایی و معدنی است که علاوه بر تامین منیزیم مورد نیاز حیوان و جلوگیری از کزاز علفی در دام با خاصیت قلیایی که دارد سبب تحریک مصرف خوراک، افزایش قابلیت هضم ماده خشک و افزایش خوشخوراکی جیره می‌‌شود. باتوجه به فرآوری چند مرحله ای این محصول، دارای کمترین فلزات سنگین است و می‌‌تواند جایگزین جوش شیرین شود.

مهمترین اثرات مفید مصرف منیزمکس چیتیکا

• کاهش هزینه‌‌های تولید
• حفظ اسیدیته شکمبه در دامنه مطلوب (6.8-6.2)
• کمک به هضم بهتر فیبر
• افزایش درصد چربی شیر
• پیشگیری از افت درصد چربی شیر در شرایط استرس

 

مهمترین مزایای مصرف

• بهبود هضم فیبر جیره و افزایش چربی شیر
• بهبود سیستم بافری شکمبه
• پیشگیری از اثرات منفی ناشی از استرس بر چربی شیر
• بهبود هضم نشاسته در روده باریک
• کاهش احتمال ابتلا به تب شیر

 

میزان مصرف

گاو شیری	گوساله پرواری
7 تا 9 کیلوگرم در تن کنسانتره	8 تا 10 کیلوگرم در تن کنسانتره

      اگر به‌دنبال اکسید منیزیم خلوص بالا هستید که هم منیزیم مورد نیاز دام را تأمین کند و هم نقش بافری مؤثری در شکمبه داشته باشد، منیزمکس چیتیکا یک انتخاب علمی، اقتصادی و ایمن برای دامداری‌های مدرن است.