اثرات استفاده از پروبیوتیک تجاری پاورپروچیتیکا بر عملکرد و درصد زنده مانی میگوی پا سفید غربی (L.Vannamei)

چكيده

آبزی پروری یکی از روشهای مهم در تولید غذا در جهان است که پرورش میگو نقش مهمی را در این زمینه بازی می کند. متاسفانه افزایش تولید میگو به شیوه کنونی، مشکلاتی همچون گسترش بیماریها و اثرات نامطلوب زیست محیطی را به همراه دارد. استفاده از پروبیوتیک در تغذیه میگو کمک بسیاری در جهت بالابردن ایمنی و حفظ محیط زیست میکند. در این مطالعه به منظور بررسی اثرات استفاده از پروبیوتیک تجاری پاورپرو چیتیکا بر عملکرد و زنده مانی میگوی آزمایشی طراحی شد که در آن از سه سطح 100، 150 و 200 میلی گرم بر کیلوگرم پروبیوتیک در مقایسه با گروه شاهد وجود داشت. دمای آب پرورشی 33-28 درجه سانتی گراد و میزان شوری آب  35-42 پی پی ام  بود. نتایج مطالعه نشان داد که استفاده از سطوح مختلف پروبیوتیک اثرات معنی داری بر وزن نهایی، طول نهایی، ضریب تبدیل غذایی، نرخ ویژه رشد و درصد زنده مانی داشت. استفاده از سطوح مختلف پروبیوتیک بطور معنی داری باعث کاهش ضریب تبدیل غذایی، افزایش وزن نهایی، افزایش طول نهایی، افزایش نرخ وزن نسبی و افزایش نرخ رشد ویژه در مقایسه با گروه شاهد شد. بطور کلی استفاده از پروبیوتیک در تغذیه میگو توانست اثرات مثبتی بر پارامترهای عملکردی و درصد زنده مانی داشته باشد که این به نوبه خود می تواند کمک بسیاری به پرورش دهندگان در زمینه  افزایش سودآوری داشته باشد.

مقدمه

آبزی پروری یکی از روش های مهم در تولید احتیاجات غذایی انسان در جهان است. که نقش بسیار مهمی در سلامت بدن انسان ایفا می کند. میگو یکی از این آبزیان است که استقبال خوبی از آن شده است. اما متاسفانه پرورش میگو به شیوه های کنونی باعث ایجاد مشکلات بسیاری برای محیط زیست میکند (1). استفاده از آنتی بیوتیک در دهه های گذشته بطور گسترده ای در تغذیه آبزیان به منظور کنترل بیماری ها و بعنوان محرک رشد استفاده می شد. بعدها محققین به اثرات منفی آنتی بیوتیک ها در زمینه سلامت انسان و همچنین برهم زدن اکوسیستم میکروفلور طبیعی روده در حیوان پی بردند که در سال 2006 اتحادیه اروپا گام مهمی در حذف آنتی بیوتیک در تغذیه حیوانات برداشت(2). بعد از حذف آنتی بیوتیک های محرک رشد محققین به دنبال یافتن جایگزینی مناسب برای آن بودند که اثرات مثبت آن را داشته باشد. از جمله جایگزین های آزمایش شده شامل اسیدیفایر، پروبیوتیک، پری بیوتیک، سین بیوتیک، فیتوبیوتیک و … بود. پروبیوتیک یکی از گزینه هایی بود که بهترین عملکردها را در استفاده از آن مشاهده کردند (3و4). پروبیوتیک ها ارگانیسم های زنده ای هستند که با تعدیل فلور میکروبی بدن، اثرات مفیدی بر سلامت حیوان میزبان اعمال می کنند. محققین پروبیوتیک را بعنوان جایگزین مناسبی برای آنتی بیوتیک ها معرفی کردند زیرا هم سیستم ایمنی را تقویت میکنند و هم دوستدار طبیعت می باشد از جمله مهمترین جنس های مورد استفاده پروبیوتیک در تغذیه میگو که میتواند به سلامت آب و حیوان کمک کند سودوموناس و باسیلوس ها هستند. مکانیسم جلوگیری پروبیوتیک ها از اثرات منفی پاتوژن ها بر بدن جانوران اگرچه ناشناخته است اما ممکن است به دلیل ممانعت از چسپندگی پاتوژن ها به دستگاه گوارش و تولید مواد بازدارنده رشد پاتوژن ها باشد (5،9). در مطالعه ای که در سال 2019 انجام شد اثر پروبیوتیک بر لارو میگو مورد بررسی قرار گرفت. که نتایج این آزمایش نشان داد که استفاده از پروبیوتیک باعث بهبود کیفیت آب، بهبود میزان بقا و تولید آنزیم های گوارشی شد(3). این مطالعه به منظور بررسی اثرات استفاده از پروبیوتیک پاورپرو چیتیکا بر عملکرد و زنده مانی میگوی پا سفید غربی انجام شد.

مواد و روش ها

پروبیوتیک مورد استفاده در این محصول از شرکت چیتیکا تحت برند تجاری پاورپروی چیتیکا تهیه گردید که بنا به ادعای شرکت حاوی هشت سویه موثر باکتریایی (لاکتوباسیلوس رامنوسوس، باسیلوس سوبتیلیس، باسیلوس لیچینیفورمیس، انتروکوکوس فاسیوم، پدیوکوکوس اسیدی لاکتیسی، لاکتوباسیلوس کازئی، لاکتوباسیلوس اسیدیفیلوس و لاکتوباسیلوس پلانتاروم) بود. مقدار پروبیوتیک مورد استفاده در این آزمایش بصورت پودری به خوراک میگو ها اضافه شد.

میگوهای پا سفید غربی (L.Vannamei) مورد استفاده در این تحقیق از مرکز پرورش میگوی پاسفید در گواتر چابهار تهیه گردید و پرورش یافت. میگوها پس از انتقال به مرکز پرورش درون مخازن فایبرگلاس با حجم 100 لیتر انتقال یافت. میانگین وزن اولیه میگوها 3±53 میلی گرم بود که سه بار در روز به آنها خوراک دهی می شد. میگوهای پرورش یافته به دو گروه شاهد و گروه پروبیوتیک تقسیم بندی شدند و برای هرکدام از تیمارهای آزمایشی تعداد 4 تکرار در نظر گرفته شد. درون مخازن با آب شور دریا که از فیلترهای ریزی عبور داده شده بود پر شد. میزان شوری آب ppm 35-42 و دمای آن بطور متوسط 28-33 درجه سانتی گراد بود. میزان اکسیژن محلول در آب 5-7 میلیگرم در لیتر بود و دوره تاریکی و روشنایی بصورت 12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی تنظیم گردید. میزان خوراک مصرفی اضافه شده با مخازن جهت تغذیه 7 درصد وزن بدن در نظر گرفته شد و بنابر این بود که این دان مصرف شود و اگر کمتر مصرف می شد کمتر به آنها داده میشد و مقدار خوراک بصورت روزانه کنترل گردید. تلفات به صورت روزانه شمارش و وزن کشی شد و در پایان دوره 60 روزه میزان بازماندگی میگو ها ارزیابی شد. در پایان دوره به مدت 24 ساعت به میگوها گرسنگی داده شد و سپس وزن کشی شدند.

درصد افزایش وزن بدن در کل دوره پرورشی نیز از فرمول زیر بدست آمد.

100*(وزن اولیه/(وزن اولیه-وزن نهایی))=نرخ وزن نسبی

میزان رشد ویژه نیز از رابطه زیر بدست آمد که بیانگر افزایش وزن روزانه برحسب درصد وزن بدن است.

روز/(لگاریتم طبیعی وزن ابتدایی-لگاریتم طبیعی وزن نهایی(گرم))=نرخ رشد ویژه

آنالیز آماری:

تیمارهای آزمایشی در این آزمایش شامل 1- تیمار شاهد 2- 100 میلی گرم بر کیلوگرم پروبیوتیک3- 150 میلیگرم بر کیلوگرم پروبیوتیک 4- 200 میلی گرم بر کیلوگرم پروبیوتیک بود که هرکدام 4 تکرار داشت. کلیه داده های بدست آمده وارد نرم افزار ایکسل و مرتب شد. سپس با استفاده از نرم افزار JAMP مورد تست نرمالیته قرار گرفت و سپس با استفاده از نرم افزار SAS-9.3  رویه ی GLM در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت و جهت مقایسه میانگین ها نیز از آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح معنی داری 0/05 استفاده شد.

 نتایج و بحث

در جدول 1 اثر سطوح مختلف پروبیوتیک تجاری پاور پرو چیتیکا بر عملکرد رشد و درصد زنده مانی گزارش شده است. تیمارهای آزمایشی اثرات معنی داری بر پارامترهای مورد ارزیابی داشتند. وزن نهایی میگو در گروه های دریافت کننده پروبیوتیک بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. در مطالعه ای که اژدری و همکاران در سال 2023 انجام دادند اثر استفاده از سویه های مختلف پروبیوتیک را بر میگو مورد بررسی قرار دادند. آنها گزارش کردند که استفاده از پروبیوتیک در تغذیه میگو باعث بهبود وزن نهایی نسبت به گروه شاهد شد. طول نهایی میگو ها در گروه شاهد بطور معنی داری کمتر از گروه های دریافت کننده پروبیوتیک بود (3). مطالعات بسیاری درخصوص بررسی اثر پروبیوتیک بر طول نهایی میگو انجام شده است که گزارشات نشان دهنده افزایش طول نهایی با مصرف پروبیوتیک است (2،8). نرخ رشد و نرخ وزن نسبی در میگو های دریافت کننده پروبیوتیک پاورپروچیتیکا بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. ضریب تبدیل غذایی بطور معنی داری در گروه های دریافت کننده 150 و 200 میلی گرم بر کیلوگرم پروبیوتیک نصبت به گروه شاهد کاهش یافت. درصد زنده مانی در گروه های تغذیه شده با تیمارهای حاوی پروبیوتیک بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. زندگی میگو ها ارتباط بسیار نزدیکی با میکروارگانیسم ها دارد. باکتریهای پروبیوتیک مفید، ابزاری حیاتی برای بهبود عملکرد رشد هستند که به عنوان منبعی از مواد مغذی، ویتامین ها و فعال کننده دستگاه گوارش )آنزیم هایی که تأثیر مثبتی بر مصرف خوراک دارند عمل میکند(1،6) پروبیوتیک ها کارایی خوراک میگو را با تحریک آنزیم های گوارشی و حفظ تعادل میکروب های روده تقویت می کنند، جذب و استفاده از مواد مغذی را بهبود میدهند و در نهایت بقاء و عملکرد رشد میگو را افزایش میدهند (4) مطالعات پیرامون جیرههای غذایی حاوی پروبیوتیکها نشان میدهد که پروبیوتیک ها بر بهبود میکروفلور روده و تولید آنزیم های خارج سلولی تاثیر میگذارند و بدینوسیله، کارایی خوراک و عملکرد رشد میگو را بهبود میدهند (7،4).

نتیجه گیری

استفاده از پروبیوتیک در دوده گذشته در تغذیه آبزیان بسیار بیشتر از گذشته شده است. در مطالعه حاضر استفاده از سطوح مختلف پروبیوتیک در تغذیه میگوهای پا سفید غربی اثرات مثبتی بر عملکرد و درصد زنده مانی داشت. بطور کلی استفاده از 100 و 150 میلی گرم در کیلوگرم پروبیوتیک در تغذیه میگو باعث بهبود وزن گیری، افزایش طول، کاهش ضریب تبدیل غذایی و افزایش وزن نهایی در مقایسه با گروه شاهد شد.