مقایسه اثرات استفاده از پروبیوتیک و مخمر داخلی و وارداتی بر عملکرد و صفات کیفی پوسته در مرغ های تخمگذار سویه های لاین W80

چکيده

هزینه پرورش دام و طیور اغلب شامل چندین مورد می شود. هزینه پرورش دام و طیور بسته به نوع دام و طیور متفاوت است اما در کل 60 درصد هزینه پرورش دام و طیور مربوط به خوراک است.پروبیوتیک ها و مخمر ها از جمله افزودنی های خوراکی هستند که باعث بهبود عملکرد و پاسخ ایمنی می شوند. در این مطالعه به منظور مقایسه اثرات پروبیوتیک و مخمر تولید داخل و وارداتی آزمایشی طراحی شد که در آن 200 قطعه مرغ تخمگذار سویه های-لاین w80 با سن 34 هفته تولید در 5 تیمار و 5 تکرار و 8 قطعه در هر تکرار در قالب طرح کاملا تصادفی وجود داشت. تیمارهای آزمایشی در این پژوهش شامل 1) جیره پایه 2) جیره پایه + 100 گرم در تن پروبیوتیک تولید داخل 3) جیره پایه + 100 گرم در تن پروبیوتیک وارداتی 4) جیره پایه + 100 گرم در تن مخمر تولید داخل 5) جیره پایه + 100 گرم در تن مخمر وارداتی بود. نتایج نشان داد که مصرف پروبیوتیک و مخمر، مصرف خوراک، درصد تولید، ضریب تبدیل غذایی، تولید تخم مرغ (گرم/روز/مرغ)، درصد پوسته تخم مرغ و ضخامت پوسته را تحت تاثیر قرار داد. ضریب تبدیل غذایی در گروه های تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر داخلی و خارجی در کل دوره آزمایشی بطور معنی داری کمتر از گروه تغذیه شده با جیره پایه بود(P≤0.05). درصد تولید تخم مرغ در گروه های تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر در کل دوره آزمایشی دو درصد بیشتر از گروه پایه بود که اختلاف معنی دار بود (P≤0.05). ضریب تبدیل غذایی از ابتدا تا انتهای دوره در مرغ های تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر زنده داخلی و وارداتی بطور معنی داری کمتر از گروه تغذیه شده با گروه شاهد بود (P≤0.05). درصد پوسته و ضخامت پوسته در گروه های تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر اختلاف معنی داری با گروه کنترل داشت و افزایش یافت (P≤0.05). بطور کلی نتایج حاکی از اثرات مفید مخمر و پروبیوتیک تولید داخل و وارداتی بر عملکرد و کیفیت پوسته بود.

­­­­­­­­­­­­­­­­

1. مقدمه

با توجه به تقاضای زیاد در تولید طیور، آنتی بیوتیک های محرک رشد (GPAs) معمولاً برای بهبود ضریب تبدیل خوراک، کاهش مرگ و میر پرندگان، تسریع رشد و تولید آنها، افزایش وزن استفاده می شود [1-2] از زمان ممنوعیت آنتی بیوتیک های محرک رشد در سال 2006 در اتحادیه اروپا به دلیل ظهور مقاومت باکتریایی که به صورت باقیمانده در بافت ها و محصولاتی مانند شیر، تخم مرغ و گوشت یافت شده است، کشورهای دیگر مانند ژاپن، ایالات متحده و کانادا به ابتکار ایجاد دستورالعمل هایی برای ممنوعیت استفاده از معدل پیوسته اند. علاوه بر این، کره جنوبی، نیوزیلند، و مکزیک و دیگران، استفاده از آن را کاهش داده اند [3-4-5] در این راستا، یکی از جایگزین‌های پیشنهادی که می‌تواند به کاهش مقاومت باکتری‌ها در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها کمک کند، استفاده از پروبیوتیک‌ها است. پروبیوتیک‌ها به عنوان میکروارگانیسم‌های زنده شناخته می‌شوند که پس از تجویز در مقادیر بهینه و ایمن، فواید قابل‌توجهی برای سلامت میزبان دارند. انواع مختلفی از سویه ها وجود دارد که بیشترین استفاده از آنها عبارتند از لاکتوباسیلوس، انتروکوک، پدیوکوک، باسیلوس یا بیفیدوباکتریوم به تنهایی یا به صورت ترکیبی و به صورت پودر محلول در آب یا ترکیب شده در غذا [6-7] جمعیت میکروبی موجود در دستگاه گوارش طیور نقش کلیدی در فرآیندهای گوارشی طبیعی و حفظ سلامت حیوانات دارند. تغییرات ناشی از بیماری و استرس در محیط فیزیکوشیمیایی در دستگاه گوارش، یا تغییرات ساده در شیوه های مدیریت خوراک می تواند به طور قابل توجهی بر جمعیت میکروبی و اثرات آنها بر عملکرد و سلامت حیوانات تأثیر بگذارد. در 5 دهه گذشته، عملکرد و سلامت حیوانات. افزایش دانش در مورد عوامل موثر بر فعالیت میکروارگانیسم ها در دستگاه گوارش به تعریف نقش حیاتی این موجودات همزیست کمک کرده است [8]. در یونانی پروبیوتیک به معنای زندگی است [9] و می توان آن را به عنوان یک مکمل خوراک میکروبی زنده تعریف کرد که با بهبود تعادل روده حیوان میزبان به طور مفیدی تأثیر می گذارد [10] نشان داده شده است که افزودن پروبیوتیک ها در مراحل اولیه رشد طیور تأثیر بسیار مفیدی بر تشکیل میکروبیوتای روده و در نتیجه در مرحله تخمگذاری دارد [11-12]  مکانیسم عمل پروبیوتیک ها در طیور هنوز خیلی روشن نیست. با این حال، فرض شده است که به دلیل تحریک رشد انتخابی باکتری‌های مفید است که باعث افزایش اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه مانند پروپیونات می‌شود که پیش‌ساز گلوکونئوژنز است و در دسترس بودن گلوکز را افزایش می‌دهد. بلوغ، نگهداری و جلوگیری از یکپارچگی روده که احتمال التهاب را کاهش می دهد. تعدیل سیستم ایمنی با خنثی سازی انتروتوکسین ها و بهبود هضم و متابولیسم به دلیل فعالیت سویه های باکتریایی [11-13-14]. بنابراین، هدف از این مطالعه مقایسه عملکرد تولیدی، کیفیت تخم مرغ و مرغ‌های تخم‌گذار تغذیه شده با پروبیوتیک داخلی و وارداتی و همچنین مخمر داخلی و وارداتی بود.

2. مواد و روش ها

2.1. حیوانات، مدیریت و جیره های آزمایشی: در این آزمایش 200 قطعه مرغ تخمگذار سویه های-لاین W80 با سن 34 هفته تولید در مزرعه مرغ تخمگذار واقع در کیلومتر 35 جاده مشهد- قوچان وجود داشت. مرغ ها در داخل قفس های سیمی با ابعاد 40*40*50 سانتی متر (4 قطعه مرغ در هر قفس) با شیب 12 درصد قرار گرفتندکه هر دو قفس در کنارهم یک تکرار درنظر گرفته شد. وضعیت نوردهی سالن بصورت 16 ساعت روشنایی و هشت ساعت خاموشی بود. دمای داخل سالن 25 تا 27 درجه سانتی گراد بود. کلیه پرندگان دو هفته قبل از شروع آزمایش به منظور سازگاری، با جیره های یکسان تغذیه شدندو در طی این مدت مرغ ها تحت نظر بوده و مقدار تولید آنها ثبت شد.وزن مرغ های موجود در آزمایش یکسان سازی شد. آزمایش به مدت دو ماه از هفته 34 تا 42 روزگی بود. جیره پایه بر اساس کاتالوگ احتیاجات مرغ تخمگذار سویه های-لاین W80 در سن 34 تا 42 هفته تنظیم گردید (جدول 1). تیمارهای آزمایشی شامل 1) جیره پایه 2) جیره پایه + 100 گرم در تن پروبیوتیک تولید داخل 3) جیره پایه + 100 گرم در تن پروبیوتیک وارداتی 4) جیره پایه + 100 گرم در تن مخمر تولید داخل 5) جیره پایه + 100 گرم در تن مخمر وارداتی بود. پروبیوتیک ت.ولید داخل از شرکت چیتیکا با برند پاورپرو چیتیکا تهیه گردید که بنا به ادعای شرکت دارای 8 سویه باکتری (لاکتوباسیلوس رامنوسوس، باسیلوس سوبتیلیس، باسیلوس لیچینیفورمیس، انتروکوکوس فاسیوم، پدیوکوکوس اسیدی لاکتیسی، لاکتوباسیلوس کازئی، لاکتوباسیلوس اسیدیفیلوس و لاکتوباسیلوس پلانتاروم) با 10¹² عدد باکتری در هرگرم بود. پروبیوتیک وارداتی نیز دارای 4 سویه باکتری (لاکتوباسیلوس اسیدیفیلوس، لاکتوباسیلوس کازئی، انتروکوکوس کازئی و بیفیدوباکتریوم ترموفیلوم) بود. مخمر مورد استفاده در آزمایش نیز تولید شرکت چیتیکا با برند چیتاسل بود که دارای 10¹² باکتری ساکارومایسز سرویزیه در هر گرم بود. مخمر واردادی نیز مشابه مخمر داخلی دارای 10¹² عدد باکتری در هر گرم بود. مرغ ها در کل دوره آزمایش دسترسی کامل به آب و دان داشتند.

2.2. جمع آوری داده های عملکردی: همه پرندگان در ابتدای دوره آزمایشی در هر قفس وزن شدند و سپس همسان سازی صورت گرفت. میزان مصرف خوراک بصورت هفتگی ثبت گردید و هر روز در دو نوبت 7 صبح و 4 بعدظهر، خوراک به دانخوری ها بصورت توزین شده اضافه گردید. جمع آوری تخم مرغ ها هر روز ساعت 6 بعدظهر انجام گرفت که ابتدا تعداد شمارش شده و سپس بصورت جداگانه تخم مرغ های مربوط به هر تیمار وزن شد. ضریب تبدیل غذایی نیز از تقسیم مقدار خوراک مصرفی (کیلوگرم) بر مقدار تخم مرغ تولیدی (کیلوگرم) محاسبه گردید [15]

2.3. پارامترهای کیفی تخم مرغ: باتوجه با اینکه آزمایش در دو دوره 4 هفته ای (34 تا 38 هفته و 38 تا 42 هفته) صورت رفت، در انتهای هر دوره 4 هفته ای و در روز 28 م از هر تکرار 4 عدد تخم مرغ بصورت تصادفی نمونه برداری شد (در مجموع 100 عدد) و از آنها برای ارزیابی پارامترهای کیفی تخم مرغ استفاده شد. طول تخم مرغ، عرض تخم مرغ و ضخامت پوسته با استفاده از کولیس با دقت 0.01 سانتیمتر اندازه گیری شد و وزن تخم مرغ و وزن پوسته نیز با استفاده از ترازوی با دقت 0.001 اندازه گیری شد[16-17]

2.4. آنالیز آماری: کلیه داده ها وارد نرم افزار ایکسل و مرتب شد. سپس با استفاده از نرم افزار JAMP مورد تست نرمالیته قرار گرفت و سپس با استفاده از نرم افزار SAS-9.3  رویه ی GLM در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت و جهت مقایسه میانگین ها نیز از آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح معنی داری 0/05 استفاده شد.

3. نتایج:

در جدول دو داده های بدست آمده از مقدار مصرف خوراک، میانگین وزن تخم مرغ (گرم) و درصد تولید در طی دوره 34 تا 42 هفته در مرغ های تخمذار سویه های لاین W80 تغذیه شده با تیمارهای غذایی اعمال شده گزارش شده است. نتایج نشان دهنده تاثیر معنی دار تیمارهای آزمایشی بر مصرف خوراک می باشد. در کل دوره آزمایشی تیمارهای تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر داخلی و وارداتی مصرف خوراک کمتری نسبت به گروه شاهد داشتند(P≤0.05). اختلاف معنی داری در مصرف خوراک بین تیمارهای آزمایشی (پروبیوتیک و مخمر) وجود نداشت. میانگین وزن تخم مرغ (گرم) در کل دوره آزمایش تحت تاثیر تیمار آزمایشی قرار نگرفت و اختلاف معنی داری نداشت. درصد تولید تخم مرغ با مصرف تیمارهای آزمایشی در کل اختلاف معنی داری داشت. در کل دوره آزمایش تیمارهای حاوی مخمر و پروبیوتیک (از تیمار 2 تا 5) بطور معنی داری نسبت به گروه شاد باعث افزایش درصد تولید شدند (P≤0.05). اختلاف معنی داری بین گروه های تغذیه شده با مخمر و پروبیوتیک باهم وجود نداشت.

در جدول سه اثر مخمر و پروبیوتیک های تولید داخل و وارداتی بر ضریب تبدیل غذایی و تولید روزانه تخم مرغ (گرم) در مرغ های تخمگذار سویه های لاین در طی هفته های 34 تا 42 هفته گزارش شده است. نتایج حاکی از اثر معنی دار تیمارهای آزمایشی بر ضریب تبدیل غذایی در کل دوره های آزمایشی است. مرغ های تغذیه شده با جیره شاهد (پایه) بطور معنی داری ضریب تبدیل بالاتری نسبت به سایر گروه ها داشت(P≤0.05). مصرف مخمر و پروبیوتیک داخلی و وارداتی در گروه های آزمایشی نتوانست اختلاف معنی داری ایجاد کند. در خصوص گرم تخم مرغ تولیدی در سن 34 تا 38 هفته، گروه های دریافت کننده پروبیوتیک بطور معنی داری نسبت به گروه تغذیه شده با جیره پایه افزایش یافت (P≤0.05).

جدول چهار نشان دهنده اثر تیمارهای آزمایشی حاوی مخمر و پروبیوتیک تولید داخل و وارداتی بر برخی از صفات کیفی تخم مرغ در مرغ های هایلاین w80 در سن 34 تا 42 هفته می باشد. شاخص شکل تحت تاثیر تیمارهای مختلف قرار نگرفت. درصد پوسته تخم مرغ در طی دوره 34 تا 38 هفته تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. در دوره دوم (38 تا 42 هفتگی) و کل دوره (34 تا 42 هفته) اختلاف معنی داری در خصوص درصد پوسته وجود داشت. در سن 38 تا 42 روزگی گروه تغذیه شده با 100 گرم در تن خوراک پروبیوتیک وارداتی درصد پوسته بیشتری به گروه تغذیه شده با جیره پایه داشت (P≤0.05). در کل دوره آزمایش، گروه های تغذیه شده با تیمارهای آزمایشی در مقایشه با گروه پایه اختلاف معنی داری در خصوص درصد پوسته تخم مرغ داشتند(P≤0.05). تیمارهای آزمایشی اختلاف معنی داری در ضخامت پوسته در گروه های مختلف ایجاد کردند. در کل دوره های آزمایش ضخامت پوسته در مرغ های تغذیه شده با مخمر و پروبیوتیک داخلی و وارداتی بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود (P≤0.05).

4. بحث:

مصرف خوراک در دوره های 38 تا 42  و 34 تا 42 هفتگی در روه تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر بطور معنی داری بیشتر از گروه پایه بود مصرف مخمر و پروبیوتیک با تاثیر بر میکروفلور روده و جلوگیری از ماندگاری باکتری های مضر و حذف آنها باعث افزایش قابلیت هضم مواد خوراکی می شود و مانع از ضخیم شدن روده (و بطبع کاهش جذب) توسط توکسین ها و غیرفعال شدن آنزیم ها و دکنژوگه شدن اسیدهای صفراوی می شود. بنابراین پروبیوتیک ها و مخمر ها با کاهش تعداد باکتری های پاتوژن در روده قابلیت هضم مواد مغذی را افزایش می دهند. افزایش قابلیت هضم خوراک ارتباط مستقیمی با تولید تخم مرغ و مصرف خوراک دارد [18-19]. درصد تولید تخم مرغ و مقدار تولید روزانه تخم مرغ در مرغهای تغذیه شده با پروبیوتیک و مخمر بیشتر از گروه شاهد بود که نتایج با مطالعات جین و همکاران و همچنین مونتزوریس و همکاران [20-21]  مشابه بود. در خصوص اثرات استفاده از مخمر و پرووبیوتیک تولید داخل و وارداتی بر کیفیت پوسته و درصد آن در مرغ های تخمگذار سویه های لاین w80 میتوان به افزایش معنی دار در گروه های تغذیه شده با مخمر و پروبیوتیک اشاره کرد. پروبیوتیک ها با افزایش قابلیت هضم مواد معدنی در روده، اثرات مفیدی بر جذب کلسیم و فسفر دارند. علاوه بر این پروبیوتیک ها با تولید اسید باعث اسیدی شدن روده و به دنبال آن افزایش جذب کلسیم و فسفر را باعث می شود. و در نهایت افزایش جذب مواد معدنی باعث افزایش رسوب کلسیم و فسفر در پوسته شده و کیفیت و ضخامت آن افزایش می یابد. [22-23]

5. نتیجه گیری:

استفاده از پروبیوتیک و مخمر میتواند با بهبودی سلامت روده، اثرات مفیدی بر قابلیت هضم خوراک بگذارد که این نیز خود باعث افزایش بهره وری و کیفیت تخم مرغ شده و سود اقتصادی بسیاری با افزایش ضخامت پوسته و کاهش ضریب تبدیل خوراکی برای صنعت مرغ تخمگذار به ارمغان بیاورد. باتوجه به نتایج بدست آمده و نداشتن تفاوت معنی دار بین مخمر و پروبیوتیک داخلی در مقایسه با موارد وارداتی میتوان از پتانسیل های داخلی به جهت ارزآوری و کاهش خروج ارز از کشور اشاره کرد.