اثرات استفاده از اسیدیفایر تجاری اسیچیک (Acichick) چیتیکا بر عملکرد تولیدی و صفات کمی تخم‌‌مرغ در مرغ‌‌های تخم‌‌گذار سویه های لاین W80

چکیده

به منظور بررسی اثرات استفاده از اسیدیفایر اسیچیک چیتیکا آزمایشی طراحی شد که در آن 5 سطح (0، 0/5، 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم) اسیدیفایر در 5 تکرار و 18 قطعه مرغ تخمگذار در هر تکرار به مجموع 450 قطعه مرغ تخمگذار سویه های لاین W80 با سن 34 هفته وجود داشت. آزمایش در دو دوره چهار هفته ای (37-34 و 41-38) انجام شد. . میزان مصرف خوراک در دوره اول و دوم تولید بطور معنی داری در گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بطور معنی داری کاهش یافت و بیشترین مقدار خوراک مصرفی مربوط به گروه شاهد بود. بیشترین درصد تولید تخم مرغ مربوط به گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بود که اختلاف معنی داری با گروه شاهد داشتند. وزن تخم مرغ تولیدی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. گرم تخم مرغ تولیدی در روز در طول دوره اول و دوم در گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. کمترین ضریب تبدیل غذایی مربوط به گروه دریافت کننده 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بود و همچنین بیشترین آن مربوط به گروه شاهد بود که اختلاف معنی دار بود. استفاده از 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر اسیچیک چیتیکا باعث افزایش ضخامت پوسته نسبت به گروه شاهد و گروه دریافت کننده 0/5 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر شد که اختلافات معنی دار بود. . باتوجه به داده های حاصله از این مطالعه می توان نتیجه گرفت که استفاده از 1 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر اسیچیک چیتیکا با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی بهترین عملکرد را از خود نشان داده است.

 مقدمه

تشدید نگرانی عمومی در مورد ظهور سویه های مقاوم به آنتی بیوتیک باعث استفاده از محرک های رشد جایگزین برای آنتی بیوتیک ها شد (20، 4). در میان چنین جایگزین‌هایی، یکی از اولویت‌های قابل توجه شامل اسیدی‌فایر‌ها، به‌ویژه در بخش‌های خوکی و طیور است. پتانسیل اسیدی‌فایر‌ها در صنعت خوراک دام برای دهه‌ها به دلیل ویژگی‌های نگهدارنده و تغذیه‌ای آن‌ها شناخته شده است (13، 18). اسیدهای آلی، که معمولاً برای اسیدی کردن خوراک استفاده می‌شوند، جزئی از طبیعت برخی از خوراک ها هستند. از آنجایی که اثرات دفاعی در برابر باکتری ها، قارچ ها یا کپک ها دارند، به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در خوراک برای مقابله با پاتوژن ها در صنعت خوراک استفاده می شوند (5). تأثیرات عملکردی و ارتقای سلامتی برای تعدادی از اسیدهای آلی، مانند اسیدهای فوماریک، فرمیک، لاکتیک و سیتریک و نمک های آنها مشخص شده است (20). علاوه بر اثراتی که در حذف پاتوژن ها دارند، نقش آنها در هضم خوراک، قابلیت هضم مواد مغذی، اثرات ارتقای سلامتی و عملکرد نیز در تحقیقات متعدد روشن شده است (10). بنابراین، اسیدیفایرها در تغذیه طیور گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه برای افزایش عملکرد هستند و اثرات خود را از طریق سلامتی، روده و متابولیسم حیوانات اعمال می‌کنند (9، 16). با مزایای فوق، هنوز نگرانی های کمی در مورد خوش طعم بودن، محل عمل و خنثی شدن آنها وجود دارد، که همگی دانشمندان را مجبور می کند تا راه های جایگزینی را برای استفاده از آنها به عنوان یک افزودنی خوراک برای رشد بدون آنتی بیوتیک ابداع کنند. یکی از مشکلات موجود در پرورش مرغ تخم گذار در پیک تولید کاهش ضخامت پوسته تخم مرغ و ایجاد فشار متابولیکی به استخوان های حیوان می باشد که از اثرات این میتوان به کاهش ضخامت پوسته تخم مرغ با بالارفتن سن مرغ است که زیان های بزرگ اقتصادی را به همراه دارد (15). اسیدیفایر با بالا‌‌بردن قابلیت هضم مواد معدنی می تواند به این موضوع کمک بسیاری بکند. بنابراین، این مطالعه به منظور بررسی اثرات استفاده از اسیدی فایر  تجاری Acichick از شرکت چیتیکا بر عملکرد تولیدی و صفات کمی تخم مرغ در مرغ های تخمگذار انجام شد.

 مواد و روش ها

این آزمایش در زمستان 1401 در سالن مرغ تخمگذار واقع در کیلومتر 25 جاده مشهد قوچان اجرا گردید. این پژوهش در قالب طرح کاملا تصادفی با 5 تیمار (شاهد، و 0/5، 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدی فایر) و 5 تکرار و 18 قطعه در هر تکرار که بطور کلی 450 قطعه مرغ تخمگذار سویه های لاین w80 با سن 32 هفته در پیک تولید انجام شد. دوره آزمایش شامل دو هفته دوره یکسان سازی و رکورد برداری جهت همسان سازی تیمارها و دو دوره 28 روزه از هفته های 37-34 و 41-38 هفته بود. اسیدی فایر استفاده شده در این آزمایش از شرکت چیتیکا با برند اسیچیک (Acichick) چیتیکا تهیه کردید که حاوی سه اسید استیک، سیتریک و آسکوربیک بود. جیره های آزمایشی به صورت آردی تهیه شد و مرغ ها در تمام طول آزمایش به آب و خوراک بصورت آزاد دسترسی داشتند. جیره های آزمایشی براساس احتیاجات راهنمای مرغ های- لاین (2018) و با ترکیبات جداول NRC1994 تنظیم شدند.

میزان مصرف خوراک هر تکرار برای دو دوره 28 روزه از تفاضل خوراک اضافه شده در کل دوره 28 روزه و میزان خوراک باقی مانده در دانخوری در انتهای هر دوره بدست آمد. رکوردگیری تولید تخم مرغ هر روز ساعت 17 صورت گرفت و بدین صورت بود که تعداد تخم مرغ تولیدی هر واحد آزمایشی ابتدا ثبت و سپس با استفاده از ترازوی دیجیتال با دقت یک گرم وزن کشی و ثبت شد. درصد تولید تخم مرغ و گرم تخم مرغ تولیدی در انتهای هر دوره 28 روزه پس از منظور کردن تلفات محاسبه شد. گرم تخم مرغ تولیدی روزانه از طریق فرمول توصیفی نواک و همکاران محاسبه شد (10). ضریب تبدیل غذایی از تقسیم کیلوگرم خوراک مصرفی دوره بر کیلوگرم تخم مرغ تولیدی محاسبه گردید.

به منظور اندازه گیری صفات کمی تخم مرغ در انتهای هر دوره 28 روزه از هر تکرار 3 عدد تخم مرغ بصورت تصادفی نمونه برداری و پس از وزن کشی و شماره گذاری به منظور اندازه گیری درصد پوسته، درصد سفیده و درصد زرده پس از شکستن آنها و جدا کردن زرده و سفیده وزن کشی شدند و درصد های مربوطه نسبت به وزن کل تخم مرغ محاسبه گردید. به منظور محاسبه ضخامت پوسته تخم مرغ، سه قسمت از پوسته تخم مرغ های نمونه برداری شده با استفاده از کولیس دیجیتال با دقت 0/001 میلی متر ( mm digital micrometer, mitutoyo Co, Mitutoyo Co, Kawasaki, Kanagawa, Japan 0/001 ) اندازه گیری شد.

داده های جمع آوری شده ابتدا در نرم افزار ایکسل مرتب گردید و سپس در قالب طرح کاملا تصادفی با استفاده از نرم افزار SAS 1/9 آنالیز شد و میانگین های بدست آمده با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن مقایسه شد.

3. نتایج و بحث

در جدول یک اثر تیمارهای آزمایشی بر صفات عملکردی (مصرف خوراک، درصد تولید، وزن تخم مرغ، گرم تخم مرغ تولیدی در روز و ضریب تبدیل غذایی) در دو دوره  (34 تا 37 هفتگی و 38 تا 41 هفتگی) گزارش شده است. تیمارهای آزمایشی اثر معنی داری بر صفات عملکردی داشتند. میزان مصرف خوراک در دوره اول و دوم تولید بطور معنی داری در گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بطور معنی داری کاهش یافت و بیشترین مقدار خوراک مصرفی مربوط به گروه شاهد بود. بیشترین درصد تولید تخم مرغ مربوط به گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بود که اختلاف معنی داری با گروه شاهد داشتند. وزن تخم مرغ تولیدی تحت تاثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. گرم تخم مرغ تولیدی در روز در طول دوره اول و دوم در گروه های دریافت کننده 1، 1/5 و 2 گرم در کیلوگرم بطور معنی داری بیشتر از گروه شاهد بود. کمترین ضریب تبدیل غذایی مربوط به گروه دریافت کننده 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر بود و همچنین بیشترین آن مربوط به گروه شاهد بود که اختلاف معنی دار بود. اسیدهای آلی به عنوان یک جایگزین مناسب برای بهبود قابلیت هضم مواد مغذی در صنعت طیور پذیرفته شده است. نقش چند منظوره اسیدهای آلی از جمله کاهش pH معده، تحریک ترشحات پانکراس، تأثیر بر مورفولوژی مخاط و کمک به عنوان سوبسترا در متابولیسم میانی، همگی منجر به بهبود هضم و جذب می شود (13). نتایج حاصل از این مطالعه مطابق با نظر Warsito و همکاران 2019 است (18) که بیان کردند که تجویز اسید سیتریک در مقادیر مناسب می تواند pH روده را در سیستم گوارش کاهش دهد و می تواند فعالیت آنزیمی را افزایش دهد تا جذب مواد مغذی در خوراک را افزایش دهد. افزایش قابلیت هضم خوراک بطور مستقیم بر ضریب تبدیل غذایی و میزان مصرف خوراک تاثیر گذار است. اثر اسیدهای آلی (مخلوطی از اسیدهای فرمیک و پروپیونیک) بر عملکرد تخمگذار در آزمایشی که با مرغ های تخمگذار لوهمان توسط Yesilbag و Colpan در سال2006 انجام شد (20)، نشان داد که اسیدهای آلی بر مصرف خوراک و  ضریب تبدیل خوراک پیدا اثری نداشت. با این حال، آنها  افزایش درصد تخمگذاری را در سنین 24-28 و 36-38 هفتگی را با گنجاندن 1/5 و 0/5٪ اسیدهای آلی در جیره غذایی گزارش کردند. همچنین گاما و همکاران (6) نشان داد که افزودن اسیدهای آلی به جیره غذایی مرغ های تخمگذار به مدت 4 تا 8 هفته باعث بهبود تولید تخم می شود. سلطان (16) تأثیر مفید اسیدهای آلی (اسید فرمیک و نمک اسیدهای بوتیریک، پروپیونیک و لاکتیک) را بر میانگین تولید تخم مرغ (از 54 تا 70 هفتگی) در بالاترین سطح (780 ppm) گزارش کرد. اثر مثبت اسید استیک بر عملکرد تخم‌گذاری نیز در مرغ‌هایی که تحت شرایط تنش گرمایی پرورش داده شده‌‌اند مشاهده شد (8).

اثر تیمارهای آزمایشی بر صفات کمی تخم مرغ در سن 37 و 41 هفتگی در جدول 2 گزارش شده است. نتایج نشان داد که استفاده از 1، 5/1 و 2 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر اسیچیک چیتیکا باعث افزایش ضخامت پوسته نسبت به گروه شاهد و گروه دریافت کننده 5/0 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر شد که اختلافات معنی دار بود. تیمارهای آزمایشی اثر معنی داری بر درصد پوسته، درصد سفیده و درصد زرده تخم مرغ در طول دو دوره نداشت. این تأثیر را احتمالاً می توان به افزایش در دسترس بودن کلسیم و فسفر نسبت داد که به دلیل کاهش pH در قسمت بالایی دستگاه روده و اثر تحریکی اسیدهای آلی بر ارتفاع پرزها ایجاد می شود که توسط گارسیا و همکاران (2007) در جوجه های گوشتی مشاهده شد. همچنین گزارش شده است که اسیدهای آلی (اسید سیتریک) با کیلاته کردن کلسیم و کاهش تشکیل کمپلکس‌های نامحلول کلسیم فیتات، دسترسی کلسیم را بهبود می‌بخشند (2). عبدالفتاح و همکاران (1) گزارش داد که جوجه هایی که با جیره های غذایی حاوی اسیدهای آلی تغذیه می شوند، غلظت کلسیم و فسفر خون به میزان قابل توجهی بالاتر است، که محققین آن را به کاهش pH روده و افزایش جذب این عناصر درشت با استفاده از این اسیدها نسبت می دهند. سلطان (16) اظهار داشت که اسیدهای آلی (مخلوطی از اسید فرمیک و نمک های اسیدهای بوتیریک، پروپیونیک و لاکتیک) به جیره اضافه شده به میزان 780 ppm باعث بهبود ضخامت پوسته تخم مرغ در سن 70 هفتگی و کاهش تعداد تخم مرغ های شکسته می شود. اما تاثیری بر وزن پوسته تخم مرغ نداشت. نویسنده نشان داد که بهبود مشاهده شده در کیفیت پوسته تخم مرغ با افزایش غلظت کلسیم در سرم مرتبط است که می توان آن را به اثر مفید اسیدهای آلی بر جذب کلسیم نسبت داد (16). اوربان و همکاران (11) گزارش داد که دوزهای بالای اسید اسکوربیک (2000 یا 3000 ppm) وزن مخصوص تخم مرغ را بهبود می بخشد که با افزایش غلظت کلسیم در خون مرتبط است. در مقابل، Yesilbag و Colpan (20) در آزمایش خود با مرغ های لوهمان هیچ تأثیری از اسیدهای فرمیک و پروپیونیک بر ضخامت پوسته و قدرت شکستن پوسته تخم‌مرغ پیدا نکردند.

نتیجه گیری

اسیدهای آلی با کاهش pH دستگاه گوارش و کمک به ترشح آنزیم های هضمی اثرات مثبتی بر عملکرد حیوان دارند. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که تیمارهای اسیدیفایر اثرات مثبتی بر صفات عملکردی داشتند. باتوجه به داده های حاصله از این مطالعه می توان نتیجه گرفت که استفاده از 1 گرم در کیلوگرم اسیدیفایر اسیچیک چیتیکا با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی بهترین عملکرد را از خود نشان داده است.